Küresel Tedarik Zinciri ve Blokchain

Küresel jeopolitik ve makroekonomik ekosistem koşulları, yönetmelikler ve kesintiler, kaynak temininden son teslim noktasına ve aradaki her şeye kadar tedarik ağı karmaşıklığının her yönünü zorlamakta. Üst düzey yöneticiler ve küresel tedarik zincir bileşenleri, kârlı sürdürülebilirliğe giden yolda yatan riskleri ve fırsatları yönetmeye çalışırken model değişiklikleriyle karşı karşıya kalıyor. Bu yazımda ise sizlere, değişen modeller içerisinde, son zamanlarda en popüler konulardan olan küresel tedarik zinciri ve blok zinciri (blockchain) alakalı derlemelerimi paylaşacağım.

Küresel Tedarik Zincirinde Sürdürülebilirlik ve İzlenebilirlik

Tedarik zinciri sürdürülebilirliği, bir kuruluşun operasyonlarının çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerinin şirketin yaşam döngüsü boyunca iyi bir şekilde yönetilip, iyi yönetim uygulamalarına teşvik edilmesidir.

“Accelerating digital transformation with ESG compliance initiatives” makalesine göre, Şekil 1’de gösterilen insan, gezegen ve kârdan oluşan üçlü alt çizgi, topluca ESG olarak bilinen sırasıyla sosyal eşitlik, çevresel eşitlik ve ekonomik eşitlik üzerine odaklanmıştır. Kuruluşlar, kârlı sürdürülebilir büyüme elde etmek için bu 3P’lerin kesiştiği noktada faaliyet göstermeye çalışmalıdır.

Blockchain özellikli tokenizasyon, uçtan uca tedarik ağı ekosistemini değişmez ve kolayca denetlenebilir hale getirir. Yukarıda bahsettiğim sürdürülebilirlik alanındaki yasal uyumluluk sorunlarına yönelik kullanım senaryoları, bu mekanizma tarafından etkinleştirilebilir.

Blockchain’in Tedarik Zinciri Uygulamaları

Blockchain teknolojisine baktığımızda küresel tedarik zinciri içerisindeki uygulamaları uçsuz bucaksız ve ön plana çıkan birkaç önemli yararı da var.

Veri korunması ve stoklanması, izlenebilirliği geliştirmesi ve prosesleri şeffaflaştırması, analiz aktivitelerini otomasyon içinde yapması, proses tasarımları ve kontratların birbiriyle ilişkisi, operasyonel verimlilik ve en önemlisi ise manipüle edilememesi, güvenlik, esneklik, kaynak, süreç yönetimi ve ürün yönetimi, blockchain teknolojisi ile dönüştürülebilen başlıca işlevlerden bazılarıdır. Temel amaç zincirdeki dalgalanma etkilerini azaltıp, bozulmaları en aza indirmektir.

Bu yararları kısaca inceleyecek olursak;

Tedarik Zinciri Esnekliği/Dayanıklığı

Blockchain teknolojisi, kesintilerin etkilerini azaltarak, risk yönetimi için önleyici ve proaktif bir yaklaşım uygulayarak ve SC ağı için çok katmanlı koruma sağlayamaktadır.

Proses Yönetimi

Blockchain, kurumlar arası iş süreçlerinin kontrol akışını ve iş mantığını derleyerek akıllı sözleşmeler aracılığıyla verimli iş süreci yönetimi sağlar.

Ürün Yönetimi

Blockchain, döngü süresini, üretkenliği ve kaliteyi artırmakta ve tedarik zinciri entegrasyonu sayesinde ürün farklılaştırmasına olanak tanır. Özellikle ürün belirleme ve fiyat yönetimi konusunda araştırmalar yapılmıştır.

Güvenlik

Blockchain sağladığı hizmetlerde kimlik doğrulama, gizlilik, mahremiyet ve erişim kontrolü, veri ve kaynak kaynağı ve bütünlük güvencesi sağlar (Mackey vd., 2019). Ayrıca iş, bilgi ve mühendislik arasındaki bağlantıyı incelemek ve tedarik zincirinin dijitalleşmeye ilişkin analitik bir bakış açısı toplamak için risk kontrol analitiği çerçevesinin oluşturulmasına olanak verir (Ivanov ve diğerleri, 2019). Blockchain, gelişmiş siber güvenlik ve daha iyi performans yetenekleri nedeniyle geleneksel IoT sistemlerinden veya geleneksel güvenlik hizmetlerinden çok daha güvenlidir (Kshetri, 2017).

Önemli Küresel Tedarik Zinciri Fonksiyonları için Blockchain

Blockchain teknolojisi, darboğazları çözme, gelecekteki araştırmaların yolunu açma, paylaşılan, güvenli, dağıtılmış ve izin verilen işlem defterlerini kullanarak sorunları ele alma yeteneğine sahiptir. Bu özellikler, onu çeşitli endüstriyel sektörlerde araştırmanın öncüsü haline getirdi ve sıklıkla kullanılmaya, geliştirilmeye başlandı.

Hangi fonksiyonlar etkileniyor?

Finans

Aslında finans kökenli olan blockchain teknolojisi, bitcoin ve kripto paraların büyümesi nedeniyle finans sektöründe kapsamlı bir şekilde uygulanmaktadır. Blockchain, ödemeleri hızlandırma ve basitleştirme, hisse ticaretinde devrim yaratma, kimlik yönetimini geliştirme ve finans sektöründe para yönetimini kolaylaştırma potansiyeline sahiptir. Finansal hizmetler ve kamu yönetimi, toplum için yeni bir sanal para birimi oluşturmak için blockchain teknolojisini kullanabilir, ancak uygun düzenlemeler ve sıkı kontrol başarılı bir uygulamanın anahtarı olacaktır (Wamba ve diğerleri, 2018).

Teknoloji

Teknoloji sektöründeki en büyük tehdit, teknoloji platformlarının blockchain ile entegre edilmesiyle çözülebilen kimlik yönetimi ve güçlü siber güvenliktir. Bulut, Endüstri 4.0 ve IoT’ler tüm sektörlerde yaygın olarak kullanılmasına rağmen merkezi yapıları nedeniyle güvenlik tehditlerine açık. Bulut teknolojileri ile Blockchain entegrasyonu, bulut ağının güvenliğinin geliştirilmeye yardımcı olacağı düşünülüyor.

Üretim

Üretimde blockchain entegrasyonu, şirketlerin daha güvenli, etkili ve iyi kontrollü bir şekilde daha düşük maliyetle esnek ve ölçeklenebilir işler kurmasına yardımcı olur.

Teslimat/Shipping

Bir teslimat/shipping prosesi için, tüm ticari faaliyetleri (finans, bankacılık, IoT, SC, üretim, sigorta) entegre etmek ve birbirine bağlamak için doğrulanabilir ve dağıtılmış bir nakliye sistemi oluşturmak için kargo taşımacılığı sektörüne blockchain dahil edilebilir. Blockchain, denizcilik işlem, uygulama maliyetleri ve aracısızlaştırmanın azaltılmasını sağlar.

Enerji

Blockchain, şeffaf, güvenli ve verimli elektrik enerjisi işlemlerini mümkün kılarak enerji sektörünü dönüştürme potansiyeline sahiptir. Blok zinciri ayrıca, dağıtılmış aracıların düz bir ticaret ve merkezi olmayan bir sistemde ticaret yapabileceği ve birbirleriyle doğrudan iletişim kurabileceği işlemsel enerji sistemlerinin kurulmasına yardımcı olur.

Blockchain teknolojisi kuşkusuz günümüzde olduğu gibi, geleceğin de en önemli teknolojilerinden ve inovasyonlarından birisi. Güvenli, sürdürülebilir ve güçlü olma özellikleri ile birlikte tedarik zinciri yönetimi için vazgeçilmez olma potansiyeli her zaman sürecektir.