Dünyamızı uzun bir süredir zorlayıcı bir “challange” içerisinde. Pandemi sonrası dönem ile süre gelen ve Rusya Ukrayna savaşı ile devam eden bu dönem diğer tedarik zinciri problemlerinin de belirginleşmesine neden oluyor. Kuşkusuz birçok kamu ve kuruluşun içinde bulunduğu bu süreç, idarecileri “nasıl daha güçlü bir tedarik zinciri kurulabilir?” (how to build resilience supply chain management) sorusu ile karşı karşıya, pragmatik adımlar atmaya mecbur bırakıyor. Çünkü herkesin ana hedefi, sürdürülebilir ve güçlü olabilen bir tedarik zinciri oluşturmaktır.
Bu yazımın konusu ise yapılabilecek revizyonlarla ve özellikle ileri kademedeki insanların da tartıştığı nasıl güçlü, dayanıklı bir tedarik zinciri kurulabileceği. Sizlere okuduğum yazılar, makaleler ve dinlediğim konferanstan derlediklerimi paylaşıyorum.
Tedarik zinciri, bir ürün veya hizmetin üretim ve teslimat sürecindeki tüm aşamaların yönetimi olarak tanımlanabilir. Bu aşamalar, hammadde ve malzeme temin etme, üretim, dağıtım, satış ve son kullanıcıya teslimat gibi farklı aşamaları içerebilir. Tedarik zinciri yönetimi, bu aşamaların etkin bir şekilde yönetilmesini amaçlar ve bu sayede ürün ve hizmetlerin kalitesini artırmayı, maliyetleri azaltmayı ve teslimat sürelerini kısaltmayı hedefler. Tedarik zinciri yönetimi, aynı zamanda çevre etkilerini azaltma, sürdürülebilirlik ve etik değerler gibi konuları da kapsar.
Sürdürülebilir kelimesinin tanımlarını incelediğimiz zaman tek bir tanımının olmadığını görüyoruz. Genel olarak sürdürülebilirlik kavramı ifadesi, çoğunlukla “gelecekte var olacak nesillerin ya da sistemlerin kendi kendini devam ettirmesi, ihtiyaçlarını karşılaması” olarak karşımıza çıkıyor. Son dönemde içinden geçtiğimiz global krizler ve afetlerden sonra, sürdürülebilir tedarik zinciri ya da güçlü ve çevik tedarik zinciri kavramlarına daha sık karşılaşıyoruz. Bunun ise sektörden sektöre, hatta şirketten şirkete değişen birçok çözümü var.
Örnek vermek gerekirse, Supply Chain Summit, İstanbul 2022‘de bir yönetici çevik, güçlü ve sürdürülebilir tedarik zinciri adımı olarak esnek kontratların müşteri ya da tedarikçi ile arada köprü görmesini söylerken, bir başka yönetici bu dönemde iletişime çok fazla önem verdiklerini söylüyor. Böylece karşılıklı olarak sorunları anlayabilir, birbirinin darboğazlarında anlayış çerçevesinde karşılıklı yararı sağlayabilirler…
Küresel tedarik zinciri yönetimi, ticaret evrenini oluşturan tedarikçiler, üreticiler, distribütörler, e-satıcılar ve perakendeciler ağlarının incelenmesidir. Bu evrende tedarik zincirinin dört unsuru temelidir ve temel işlevlerini temsil eder. Antik Yunan’daki toprak, hava, ateş ve su gibi, insanlar, malzeme, ekipman ve alan hem tedarik zincirinin genişliğini hem de sınırlamalarını tanımlar. Onlar olmadan modern tedarik zincirleri var olamaz. Her birine bakalım.
İnsanlar, dördünün en önemli unsurudur. Yalnızca arz (tedarikçiler) ve talep (müşteriler) kaynaklarını değil, aynı zamanda dönüşüm araçlarını (çalışanlar ve yönetim) ve yatırım kaynaklarını (hissedarlar ve alacaklılar) temsil ederler.
Bir araştırma, Baby Boomers’ların Amerika’da, pandemi dönemindeki emekli olma sayılarını gösteriyor. özellikle pandemi dönemi ile birlikte birçok çalışanın şirketler arasında yer değiştirmesi ve pozisyon açıklarının oluşmasıyla birlikte, emeklilik sayısı 2019’daki 1.5 milyondan, 2020 yılında iki katına çıkmış durumda.
Bir başka araştırmaya göre ise, Amerika’da bu dönemde işten ayrılmalar da ciddi şekilde artış, 4,5 milyon civarlarına ulaşmış durumda. Turnover maliyetinin artmasıyla, işten ayrılma ve yerine yeni birisini bulma, şirketlerin bu dönemlerde çalışanlarını sosyal anlamda da destekleme ve onlara koçluk sağlama gibi çalışmaları gündem olmuş.
Pandemi zamanından hatırlayacağımız üzere, öncelikle tüketici ihtiyaçları öne çıkmıştı. Tuvalet kağıtları insanların ilk stokladığı şeylerden birisiydi… Bunun yanında ilerleyen zamanda bakliyatlar, süt ve un ile alakalı darboğazlar ortaya çıktı. Endüstride ise bir süredir var olan çip krizi ve özellikle otomobil parçaları ile alakalı gündemler oluştu. . Bu durum, enerji, dökme mineraller ve tahıl fiyatlarını yükselten Ukrayna’daki son savaşla daha da kötüleşti.
Araştırmalara baktığımızda, oluşan enflasyonun çaresi arz ve talebi tekrar dengeye getirmektir. Bunun bir yolu ise kapasiteyi arttırmak olarak düşünülüyor. İşin püf noktası, bunu yaparken aynı zamanda maliyetleri düşük ve hizmet seviyelerini yüksek tutmak olarak belirtilmekte.
Tedarik zinciri kendi içerisinde birçok farklı fonksiyonu kullanmakta ve doğası gereği içermektedir. Ekipman ise kesinlikle bunlardan birisidir ve bir tedairk zincirini oluştururken kullandığımız tüm eşyalar, araçlar olarak nitelendirilebilir. Pandemi döneminde öne çıkan ve entegresi ile birlikte gelişimde önemli rol oynayan otomatik bir depolama ve geri alma sistemleri (AS/RS), paletler, kamyonlar ve kamyonetler, trenler, boru hatları vb. tüm araçları sayabiliriz.
Pandemi döneminde e-ticaretin patlaması ile birlikte en kritik darboğazlardan biriside konteynerler olmuştur. Çok fazla sipariş ve taşıma sebebiyle mevcut sayı yetememiştir. Bu dönemde dijitalleşme ve insanın süreçten biraz geri çekilmesi otomatik mobil robotlar, otomatik konveyörler, otomatik güdümlü araçlar ve bunları birbirine bağlayan yazılım sistemlerinin bir arada yapılmasına sebep doğurmuştur.
Tedarik zinciri aşamaları içerisinde bir diğer önemli nokta ise şirketlerin kendilerine ait alan kullanımları oluyor. Satış-üretim yaptıkları yerler, depolar vb. alanları bunlar içerisine dahil edebiliriz.
Son yıllarda e-ticaretin güçlenmesi ve artmasıyla perakendeciler ve e-ticaret şirketleri, alan kullanımlarında yaratıcı hale geldi. Pek çok perakendeci, satın alma işlemlerinin web sitelerinde yapılabildiği ve en az insan temasıyla yerel perakende mağazasından teslim alınabildiği BOPUS (buy online/pickup in store-çevrimiçi satın al/mağazadan teslim al) gibi mikro sipariş karşılama süreçleri kullanıyor. Ulusal veya bölgesel merkezlere sahip olmak yerine, müşteriler tarafından aynı gün/ertesi gün teslimata yönelik talep, şirketleri büyük ve ikincil nüfusa sahip merkezlerin içindeki ve çevresindeki karanlık mağazalar gibi daha küçük tesislere kaydırdı. Yani bunu şu anki kargo şirketlerinin gel-al noktaları gibi düşünebiliriz.
Sektöre bakıldığı zaman, rutinin dışına çıkan birçok sorun göze çarpabilmektedir. Bu sorunlar olağan zincir akışına direkt ve dolaylı yönden etki etmekte ve geliştirilmeye açıktır. Sorunları tam olarak ele almak için ise Tedarik Zinciri Nedir ve Tedarik Zinciri Yönetimi Neyi Kapsar? iyi bir şekilde analiz edilmelidir. Kısa bir makale ve içerik araştırması yaptığımızda, değişken maliyetler, deadlinelar, verimlilik, insan, araç ve hammadde kaynağı ve hatta sektör içinde bulunan cinsiyet eşitsizliği bile karşımıza çıkmakta.
Günümüz ekonomisinde yaşanan iniş çıkışlar, şirketlerin müşterilerinin aleyhine durumlara olmuştur. Her hafta artan artış nedeniyle birçok müşteri yeni tedarikçi aramaya başladı. Çözüm olarak ise, bir taban fiyat belirlenmesi ve enflasyondaki artışla birlikte otomatik olarak eklemeler yapılması, böylece müşteri ne kadar artışla karşılaşacağı ikileminden kurtulabileceği sunuluyor.
Gündem sürekli olağanüstü durumlar ile karşılaşabiliyor. Bu durumlar ise planların ve proseslerin aksamasında büyük rol oynayabilir. Özellikle Covid-19 pandemisi döneminde bu durum sıklıkla her sektörde görülmüştür. Çözüm ise tedarik zinciri aşamalarına katkıda bulunabilecek şirketler, ekstrem durumları yönetmek için bir platform aracılığıyla eşleştirilebilir önerisi sunulmuştur. Şirket talepleri doğrultusunda anket yapılarak sonuçlara göre doğru partner seçimi yapılabilmektedir.
Tedarik zinciri şirketlerinin çoğunun kaynakları olmasına rağmen hem ekipman hem de insan açısından doğru kullanılmamaktadır. Bu noktada şirkette kullanılan ekipmanların ve kişilerin kullanım verimliliği (iş yükü, görev tanımı, uygun pozisyon vb.) analizlerle ölçülebilir.
Birçok firma operasyonel sürecin devamlılığı için kiralık araç kullanmaktadır. Sezonda artış noktasında herkesin etkilendiği düşünüldüğünde araç tedariğinde bir optimizasyon yapılıp önceliklendirme yapılabilir çünkü genelde “aracı ilk alan gitsin” mantığı oturmuştur. Hammadde kaynağı için ise yedek “güvenli stok” (safety stock) optimizasyonları yapılmalı ve optimal frekans içerisinde her durum hesaplanmalıdır. İnsan kaynağı ise şüphesiz en önemli kaynaklardandır. Şirketler ise genellikle elde bulunan insan kaynaklarını geliştirme ve güçlendirme üzerine strateji oluştururlar.
Bu konu tamamen şirket kültürüne göre değişiklik göstermektedir. Bu konudaki nihai kararları şirketlerin insan kaynakları departmanı belirlenmeli ve ölçülmelidir. Bu çözümün ilk adımı, her departmanda bir kadın çalıştırma zorunluluğu ile başlayabilir önerisi sunulmaktadır.
Dijital dönüşüm: Tedarik zincirleri, dijital teknolojilerin kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte ciddi değişiklikler geçirmeye başladı. Örneğin, otomatikleştirilmiş tedarik zincirleri, manuel işlemlerin yerini alarak verimliliği ve doğruluk oranını artırıyor. Ancak bu değişimler, tedarik zincirlerinin yeniden yapılandırılmasını ve işletmelerin dijital dönüşüm sürecine uyum sağlamasını gerektiriyor.
Özel güvenlik gereksinimleri: Tedarik zincirlerinde özel güvenlik gereksinimleri, özellikle de hassas veya güvenlik açısından önemli ürünlerin üretimi ve dağıtımı söz konusu olduğunda önem kazanıyor. Özel güvenlik gereksinimlerinin yönetimi, tedarik zincirinin tüm aşamalarında etkin bir şekilde yapılması gereken bir konudur.
Sürdürülebilirlik: Tedarik zincirinin sürdürülebilirliği, ürünlerin üretiminden son kullanıcıya teslimatına kadar olan tüm aşamaları kapsar. Bu nedenle, tedarik zincirlerinin sürdürülebilir hale getirilmesi, işletmeler için önemli bir konudur.
Dünya çapında rekabet: Tedarik zincirleri, bugünün global pazar koşullarında, dünya çapında rekabete açık hale gelmiştir. Bu nedenle, tedarik zincirlerinin verimliliğini ve maliyetlerini azaltmayı hedefleyen işletmeler, rekabetçi kalabilmek için bu konuda çalışmalar yapmak zorundadırlar.
Araştırma aşamasında,
• Mevcut lojistik aktiviteyi kontrol edin, izleyin
• Mevcut lojistik performansını ölçün
• Performansı ve uygulamaları standartlarla karşılaştrın
İnovasyon aşamasında,
• Basitleştirin (gereksiz işleri ortadan kaldırın ve birleştirin)
• Optimize edin (en uygun kaynak gereksinimlerini belirlemek için karar destek araçlarını uygulayın)
• Birinci sınıf uygulamaları uygulayın (dünyanın en iyi lojistik uygulamalarını belirli ortam ve koşullara göre kendinize uyarlayın)
Uygulama aşamasında
• Sistematikleştirin (ayrıntılı prosedürler geliştirin ve belgeleyin)
• Otomatikleştirin (uygun sistemleri gerekçelendirin, seçin ve uygulayın)
• İnsanlaştırın (insan kaynakları için organizasyon planları tasarlayın, doldurun ve geliştirin)
Sürdürülebilir tedarik zinciri aşamaları için, araştırmalar olduğu kadar uygulamalar da çok sayıda bulunmakta. Sürdürülebilirlik, bu kavram ile birlikte kendine yeşil tedarik zinciri adı altında yer buluyor. Bunu da bir sonraki yazılarımda açıklayarak, aynı zamanda üniversite bitirme tezimde yaptığımız uygulama ile birlikte göstererek yayımlayacağım.
Optimize ve iyileştirme endüstri mühendislerinin en önemli görevi. Aslında tüm mühendislerin, tüm şirket çalışanlarının ve dünya bileşenlerinin temel prensipi. Ancak bu şekilde bulunduğumuz yeri karlılığa kavuşturarak, eldeki kısıtlı kaynaklardan en iyi şekilde beslenebiliriz. Takipte kalın…
Yararlandığım Bazı Kaynaklar: Supply Chain Management Review (scmr.com) , Supply Chain Strategy (accessengineeringlibrary.com)
I would love to say cozy hi to my reader. Today, I am going to…
İş hayatında ya da sosyal yaşantımızda geribildirim almak, kuşkusuz bizi geliştiren en önemli araçlardan birisi.…
Merhaba, bu yazımda profesyonel hayatta sıklıkla kullanılan asetlerden birisi olan toplantı tutanağı ile alakalı bir…
Hizmet günümüzün en önemli sektörlerinden birisi. Firmalar ise hizmetlerini sürekli iyileştirme ve geliştirmeye çalışarak müşterilerinden…
Kurumsal firmalar sürekli kendi iç süreçlerini analiz etme ve iyileştirmeye yönelik adımlar atarlar. Bu adımların…
İngilizce, dünya genelinde çok yaygın olarak konuşulan önemli bir dil. Küresel bir iletişim aracı olarak…